ری را صدا می آید امشب!

Mascha Kaléko

yeganehkh — Mon, 29 Sep 2008 12:55:04 GMT

Mein schönstes Gedicht?
Ich schrieb es nicht.
Aus tiefsten Tiefen stieg es.
Ich schwieg es.

..........................

My most beautiful poem?
I didn't write it.
From the deepest depths it rose.
I kept it silent.

سگ

yeganehkh — Wed, 10 Sep 2008 00:19:33 GMT

حالم خراب شد. فکر کن تو بولوار پشت خونه دو تا موتوری با قمه بریزن سر داداشم و به زور سگ کوچیکی رو که همراهش برای هواخوری برده بوده بگیرن... وحشتناکه. الان از فرط رنج داره تو خودش می پیچه. ناامنی چه دامنه ای داره. بی خودی سعی می کنم گاهی بگم چیزها از اونچه دیگران فکر می کنن بهتره. که رسانه ها فضا رو بدتر از اونچه هست جلوه میدن!!! گاهی خودم هم به یه سری چیزا جسابی شک می کنم. چیزا فقط بی قاعده اند. ممکنه رخ بده، ممکنه دچارش بشی. ممکنه هم جون سالم به در ببری. درست همین ویژگیه که ترسناکترش می کنه....

حالا امیدوارم محض پول دزدیده باشنش و به یکی دیگه که دوستش داره بفروشنش. امیدوارم آزارش ندن. گرچه اصلا مطمئن نیستم. کسانی که به آدما رحم نمی کنن بعیده عطوفت چندانی واسه حیوونا هم تو چنته شون باشه.

تازه یه تصویر بدتر هم دارم که چه می دونم تو فضای مشهد حس آمران به معروف و مجریان دین و ... بهشون دست داده باشه و بخوان با این به اصطلاح فرهنگ نگهداری سگ بجنگن و به حساب خودشون انسان های مذهبی ای باشن. اون وقت خدا می دونه سر اون بچه کوچیک نجس ما تا الان چی اومده!!! جدی الان در چه حاله؟ باورم نمی شه. الان هوای صاحبای قبلیش رو می کنه حتما هرچند که همچین بهشت برینی هم نبوده باشه... احتمالا خیلی بدبین به نظر می رسم، اما نمی دونم چرا این حس دوم خیلی درونم پررنگه. چند وقت پیش به موقعیت وجودی حیوونا تو شهرای ایران فکر می کردم. کم پیش می اومد که صبحا در ابتدای جاده مشهد-قوچان، در خواب و بیدار سر کار رفتن صبح حیوون مرده نبینی. تو بولوارهای درون شهری یزد، نزدیک میدون اطلسی و مجموعه آپارتمان های نوساز گربه له شده زیاد می دیدی. یکی اما می گفت یه دوره ای سگها رو جمع می کرده اند و می کشتن. راسته؟ نمی دونم...

تو آتن سگ های زیادی بودن که قلاده داشتن و آزاد بودن. همه از این سگای بزرگ تو مایه های ژرمن شپرد و به نظر میومد باید مثلا متعلق به شهرداری باشن. یه همزیستی مسالمت آمیز جریان داشت میان سگ ها و آدمها. می تونم بگم خیلی دلفریب تر از اینجا بود حتا، چون حیوون آزاد بود. می تونست به طبع خودش زندگی کنه. از همون روزا تو ذهنم بوده که ببینم ماجرای سگ های آزاد آتن از چه قرار بود! از همون زمان دلم می خواست کمی جست و جو کنم که چرا تو سیر تاریخی مذاهب یهو اسلام این وسط سگ ها رو نشونه رفت! اصلا قدمت این ماجرا چه قدره؟ مال زمان پیغمبره یا طبق معمول از ذهن نسل های بعدی تراویده؟ ریشه اش یه جایی تو فرهنگ قدیم اعراب بوده یا نه دلیل دیگری در میانه؟

حالا تصور می کنم فضای کشورم رو با اون همه تنش و مشکل و اخلاق رنگ پریده آدما و اون کشاکش و درگیری های فامیلی و اجتماعی که بویش همیشه همه جا هست و فکر می کنم در همچون فضایی که انسان این اندازه بی قدره، حیوونا، وجودشون و مرگشون چطوریه! یه اتفاق بسیار ساده است. به هر حال وقتی هنوز جون آدما هم اون قدرا ارزش نداره، چه توقعیه؟! اونم سگ که میون جامعه اسلامی بیش از همه مطرود میشه. مگر شانس بیاره و دهی، گله ای و همراهی چوپانی قسمتش بشه...

فاصله

yeganehkh — Mon, 21 Jul 2008 13:19:30 GMT

دختر دست های کوچک لرزانی دارد. صورتی سفید، کمی رنگ پریده و قد و قامتی کوتاه و کوچک . حسی غریب در حضورش است که از امروز می توانم آسان تر درونگرایی، حساسیت و خجالتی بودن نامش نهم. جَدَل یک ماه پیش من با همکارم، مسیر سخن گفتن را برایش هموار کرده بود. سخن گفتن از این که آلمانی زبان مشکلی است و سوء تفاهم ها آسان رخ می دهد تا رسیدن به جایی که اشک از چشم هایش جاری شود، صورت کوچکش در هم بپیچد و گلگون شود و از پرسشی بگوید که به سوء تفاهمی منجر شده ... و من مانند تمام همدلی های کوچکی که با دوستان قدیم کرده ام، بخواهم شانه هایش را بفشارم، نوازشش کنم و در قالب زبانی که همواره از مسیرهای پالایش ذهن و ذره بین های دستور زبان باید بگذرد، تک جملاتی بگویم که بر دل بنشیند و یا دست کم اندکی آرامش بخش باشد. دختر کمی نزدیک تر می شود، یعنی اصلا همین که با من از چیزی که آزرده اش کرده سخن می گوید، اشارتی از این نزدیک تر شدن است؛ آن هم در فضای فرهنگی که چون وطن من سفره دل ها به سهولت پهن نمی شود. اما پذیرش همدلی چندان برایش آسان نمی نماید، می گوید که باید خودش را جمع کند و سعی دارد اشک هایش را فرو خورَد ... و بعد می گوییم که روابط انسانی پیچیده است. می گویم که به واقع بسیار آسان تر است که با جانوران و گیاهان زندگی کنیم و می پرسم که آیا حیوان خانگی دارد؟ کارش را رها کرده و از نو اشکهایش جاری می شود و معلوم می شود که دو تا پرنده داشته که یکی از آنها به تازگی مرده و دیگری هم پیر و در آستانه مرگ است. خیلی دلگیر می شوم. مزه حیوان داشتن را چشیده ام. نمی پرسم که آیا تنهاست یا در کنار دوستی و خانواده ای زندگی می کند! دلبستگی غریبش به پرنده هایش، رنگ و رویش و لرزش دست هاش، سخت سخن گفتنش و هزار نشانه دیگر حکایت از آدم تنهایی دارد. شاید حتا از پیشامدهای ناخوشایندی در گذشته. نمی دانم.

روزنی باریک به درون کسی گشوده شده. چیزی که همواره مرا تا مدتی سرشار می کند. این که کسی بیاید و چیزی را از پشت قیل و قال و سخنان روزمره، از درونش، از جایی که انسانی شریف تر و راستگوتر نفس می کشد، نشانم دهد.... از حجم بیهودگی خسته ام. روشنی روز تا شب به هیاهو می گذرد. به دست و پنجه نرم کردن با آنچه از من نیست و با من نمی ماند، که روحم را شیار نمی زند و چیزی را ژرف تر نمی کند. انگار که بر روی آب شناوری و گاه گداری با دیگر جسدهای شناور هم کلام می شوی... و بعد که شب دامنش را می گسترد، اگر از پس جنب و جوش ها و مزخرفات تکرارشونده روزمره رمقی باقی باشد، کمی در خود فرو می روی و سعی می کنی عروسک های غرق شده ات را از ته آب بالا بکشی، دست و پاهایشان را دوباره بچسبانی و در آغوششان بکشی...

در موزه ملی باستان شناسی آتن

yeganehkh — Wed, 09 Jul 2008 12:29:33 GMT

تصورش سخت است که انسان های اعصار دور پیرامون خود را چگونه می دیده اند. گمان می کنم در بهت و ترس زیادی بوده اند. دنیا برایشان جایی بوده پر از نیروهای ناشناخته، قلمرو خدایانی قهار که توفان ها و زمین لرزه ها و سیلاب ها را می آورده اند. دانش کنونی وجود نداشته و بشر هنوز نسبت به جهان اطرافش گستاخ نبوده است ...

در موزه های باستان شناسی، سیر پیشرفت انسان ها در ابزارسازی شگفت انگیز است. این که چگونه در ابتدا تنها کاسه های یک شکل و گود می ساخته اند و اشکال هندسی بدوی رویشان نقش می زده اند و بعد به مرور همه چیز دچار تنوع می شود و پای رنگ ها به میان می آید و نقش ها پیچیده می شود ... چیزی که از همه بیشتر مرا مجذوب می کند، میلی است که انسان به زیباسازی فضای زندگیش داشته، به کار کردن با ابزارهای زیبا و داشتن زیورآلات رنگارنگ. نگاه کنید به ماهی تابه های تمدن Cycladic در موزه ملی باستان شناسی آتن که ۳۰۰۰-۲۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح ساخته شده اند. این که چگونه بشر بر روی سطح بیرونی آن که به واقع اگر ماهی تابه باشد، بر روی آتش قرار می گرفته، نقش موج و کشتی و مارپیچ می کشیده:

و جهان بینی انسان های یونان باستان که پروانه را چون سمبلی از روح انسان نقش زده اند که پس از مرگ در ترازوی سنجش قرار می گیرد. نگرشی که قرن ها بعد مدام در ادیان مختلف و با رنگ و بوی مختلف خود را نموده است، در تمنای بشر برای درک هستی و کوشش برای معنا بخشیدن به آن.

و از همه معصومانه تر مجسمه ای بود که The Thinker نام داشت. مجسمه ای از دوران نوسنگی که اگر بپنداریم که به اندیشیدن مشغول است، به یقین کار سختی پیش رو داشته است. به گاهی که هنوز جهان تازه و چیزهای زیادی بی نام بوده است^*! در توضیح مجسمه به خدایی در رابطه با باروری زمین نیز نسبتش داده اند. گرچه من هنوز هم دوست دارم یک انسان سردرگم ببینمش که در احوال جهان خیره است.

و راستی حیف است که آفرودیت را فراموش کنم:

* توصیف مارکز از جهان قصه اش در نخستین صفحه صد سال تنهایی

سونیون- معبد پوسیدون

yeganehkh — Wed, 09 Jul 2008 10:57:33 GMT

سونیون- معبد پوسیدون

پوسیدون (موزه ملی باستان شناسی-آتن)

موج با فواصلی منظم خود را به ساحل ماسه ای می کوبد... سه گوشی از طلا بر روی آب می درخشد. طلایی لرزان و درخشان که به قایق های بزرگ و کوچک آراسته است. ایزد دریا، پوسیدون، از بلندی مشرف به دریا نگاهبانی می کند. خورشید در اندیشه غروب رگه های تردید زرینش را مدام محوتر می نماید و خود را آرام آرام به گوشه آسمان می کشد. بادها شدیدتر می وزند و آب ها هر لحظه در ساحل پیش تر می آیند.ماسه ها هنوز تفته اند. آدم ها میان فیروزه و لاجورد و زر ناب شناورند و قطره های طلا از بر و بازوهاشان فرو می غلتد. ایزد دریا از میان معبد بی بامش، از لابه لای یکی بود و یکی نبود ستون های بلند نگاه آرامی به زیر می افکند. همه چیز مانند همیشه است و روز دیگری در حال فرو شدن...

زندگی دیگران

yeganehkh — Sun, 08 Jun 2008 22:57:33 GMT

احساس غریبی دارم. فیلم زندگی دیگران رو بسیار دوست داشتم و الان که در انتهاش ایستاده ام، حس خلا توام با حقارت می کنم. این همان حسی است که از دیدن آدم های بزرگ و شنیدن و خواندن آنها و مقایسه اندازه روح خودم با دیگران در من بیدار میشه. ویزلر (که اولریش موهه نقشش رو بازی می کنه) در صحنه های چندی برای من شگفت انگیزه. شکل چهره اش و خونسردی نقشش منو کمی یاد کوین اسپیسی می اندازه و در تمام دوره زمانی که انگار داره دچار شکلی از بیداری و شهود میشه، صحنه ها بسیار دوست داشتنی هستند. جایی که بر روی راحتی دراز کشیده و کتابی از برشت می خونه، جایی که از زن روسپی می خواد که بیشتر پیشش بمونه، زمانی که با حضور بی نام و نشانش شکل وقایع رو تغییر میده. تمام آنچه که در فقر و بی حسی می گذره و در تظاهر به چیزی که از آدم بودن آدما دوره؛ صحنه ای که پسر جوان در میان ناباوری رفقاش جوک طعنه آمیز غروب خورشید رو برای همه از جمله مقام های بالاتر تعریف می کنه و تمام اونچه که می بینی و به آنچه که من از آدمای آلمان شرقی سابق شنیده ام، نزدیکه. این که آدما می دونستن که همیشه کسی در میان جمع جاسوسه. یه خانوم 50-60 ساله می گفت یه چیزی معروف بوده که مثلا یکی که از سفر غرب برمی گشته، باهاش روبوسی می کردن، گونه چپ رو که می بوسیدن، می گفتن سوغات من چی شد؟ و گونه راست رو که می بوسیدن، می گفتن که باید حتما از آلمان غربی باشه. .. شکل خونه ها و ادارات که مکعبی شکل و نازیبا هستند. شکل خونه ها و لوازم منزل و سادگی ابزاری همه وسایل بدون این که روحی داشته باشه و دنیایی که هنرمندش مهندس روحه! من این شکل خونه ها و دقیقا همین شکل صندلی ها رو که توی سالن غذاخوریشون بود و روکش چرمی شکل میخ شده داشت، هنوز اینجا پیدا می کنم. خونه های مکعبی و تکرارشونده رو میشه در قسمت های شرقی برلین هم پیدا کرد... بگذریم. تجربه شرق آلمان چیز غریبی است. برای به دست آوردنش خوشحالم...

ذوقم رو هم بگم. برای اولین بار یه فیلم آلمانی بدون زیرنویس دیدم و تا حد خوبی فهمیدم و این خوشحال کننده بود. چیزایی بود که متوجه نشدم ولی آسیب چندانی به ماجرا وارد نکرد. البته گمان می کنم فیلم تصاویر گویایی هم داشت و همه چیز بر مدار زبان نمی چرخید...

حسش همراهمه. مدتی بود فیلمی که فضای عاطفیش ژرف باشه ندیده بودم. راستش گمون نمی کنم بی کاستی هم بود ولی اونجایی که مرکز گرانش داستان بود، و اون بازی و شخصیت ویزلر بود، اون قدر منو جذب می کرد که چیزهای دیگه رنگ ببازه .

لی لی لی لی ...

yeganehkh — Sat, 17 May 2008 20:06:28 GMT

تصور کن که درست یادم مانده باشد از ورای این همه سال رنگ رنگ. تنها ترانه ای یا ترنمی که به زبان ترکی است و سایه ای از آن در ذهنم مانده است ...

لی لی لی لی حوضَه

دورت بیانه سبزَه!

بو پیشیردی ...

و لا به لای دالان های پیچ در پیچ عقب می روم تا جایی حوالی بوی کودکی در شاهین شهر کنار مادربزرگی که تا همین دو سه سال پیش در آغوشت می گرفت و از این که بوی سیگار می داد، عذر می خواست و می بوسیدت... هِی زن قوی خویشاوند من! خوبی؟ تازگی ها به خوابم نیامده ای! منظره از آن بالا چطور است؟ چیزی از باور پیشینت به من باقی است؟

و باز هم ...

yeganehkh — Mon, 07 Apr 2008 01:49:20 GMT

وقتی سایه یک نوشته زمان درازی روی آدم سنگین می کند:

هی خارپشت کوچک

می بینی چه قدر همیشه سرد است!

دریغا که دوره غول های بزرگ گذشته

و یخ بندان ها چهره زمین را دگرگون ساخته

دریغا که تنها لاک پشت های کوچک مانده اند

و سوزی که تا بن استخوان می دود

دریغا که خداوندگار و عشق و آفتاب

همه یخ بسته

و قواره انسان بودن

بر اندام ها بزرگی می کند

کوچکی ات را

شکیبایی دمیدن خورشید درون نیست

و دست هات

به گاه پیکرتراشی رویاها می لرزد

ریسمان همه اعتمادهات پوسید

- می دانم

و ناگزیری تلخ از این سرما

که در آغوش خارپشت دیگری

سوز و ساز همیشه را مکرر کنی ...

۱۷ فروردین ۱۳۸۷

جوجه‌تيغی!

yeganehkh — Thu, 27 Mar 2008 16:35:33 GMT

به دنبال سر زدن دوباره به این نوشته در وبلاگ کوروش علیانی:

Wer jedoch viel eigene, innere Wärme hat, bleibt lieber aus der Gesellschaft weg, um keine Beschwerde zu geben noch zu empfangen.

حس غم داره. نه؟!

انحنا

yeganehkh — Sun, 16 Mar 2008 09:04:33 GMT

انحنای لبه دیوارها، طاق ها و پیچ و خم کوچه ها جای خود را به خطوط مستقیم و مسیرهای دراز بی شگفتی داده. دیوارکی نیست که به تاریکی پنهان باشد و چیزی را در زوایای تاریکش پنهان کند. آفتاب بر همه چیز و همه جا می تابد و زندگی به گستاخی زیر تابش بی پایان دانش، قانون و سخنان سرراست و بی ابهام عریان می شود.

همه چیز سبک و خوب است. هیچ معجزه ای در گوشه و کنار رخ نمی دهد. از کنار هم می گذریم، به هم لبخند می زنیم و روزهایی خوب تر را آرزو می کنیم...